Over bolletjes, spiegelen in klas 2

De natuur geeft talloze thema's voor mooie spiegelopdrachten.

Pompoenen in de herfst, sneeuwkristallen in de winter en nu de bolletjes die hun groen al boven de grond laten uitpiepen.

Het is geen ingewikkelde opdracht en hoewel de foto's niet van de allerbeste kwaliteit zijn, kun je wel zien hoe de opbouw is.

De binnenste schil van de bol, wordt het buitenste bloemblad. Dat vraagt wakkerheid van de kinderen , maar geeft ook groot plezier.

Hoe precies en nauwkeurig dit kind ook werkte......zie je dat binnen hier binnen blijft? En buiten blijft buiten.....
Er is zo nauwkeurig gewerkt dat er niet eens tijd overbleef voor de bloemen en de achtergrond. En dus hebben we het er even over, maar prijs ik de nauwkeurigheid.

Wanneer het grote werk gedaan is, mogen ze hun bolletje tot bloei laten komen, als ze dat willen.

De achtergrond mag gekleurd worden.

Dit is een vorm die je ook zou kunnen lopen in de zaal.

Twee aan twee lopen de kinderen de vorm, beginnend bij de buitenste schil, die de binnenste blaadjes worden. 

De laatste twee maken in het begin een kleine boog, maar lopen op het laatst het meest naar buiten.

Vormtekeningen lopen is voor een vakleerkracht ingewikkeld (nou ja dat vind ik dan)

Je moet naar de zaal, wilt daar een korte duidelijke les geven......

voor de meest beweeglijke kinderen is dat een grote uitdaging.

Niet wegfladderen en erbij blijven.

Hoe verschillend kun je denken over vormtekenen.

Wanneer ik het boek van P eter G iesen bekijk, zie ik de meest ingewikkelde spiegelvormen.

Allemaal lijnen die elkaar kruisen, veel krullen en hoeken.

Persoonlijk zie ik  het een tweede klas niet doen, hoewel je het als extra uitdaging voor de vormteken-slimme kinderen zou kunnen gebruiken.

Het vak vormtekenen ligt niet vast. Er zijn geen vaststaande wetten en regels. Er is een leerplan en daarmee kun je goed uit de voeten. Spiegelen doe je vanaf de tweede klas omdat het te maken heeft met het Lateraliseren van de kinderen. Links/rechts moet nu echt een vaste plek krijgen. Dat is van belang voor het goed kunnen leren. De EU moet niet langer UE kunnen zijn. De 'd'  niet langer de 'b'. Een goede lateralisatie is van belang voor een duidelijke taakverdeling in het hoofd.

Naast het spiegelen kun je ook steeds weer teruggrijpen op de oervormen als cirkel, vierkant, driehoek, lemniscaat of spiraal. Oog-hand-coördinatie, waarnemen, kleurgevoel ontwikkelen, denken....

Het zou een prachtig vak zijn op  elke school en daar heb ik vaak over nagedacht.

Kinderen uit het reguliere onderwijs die pas later bij ons op school komen hebben over het algemeen echt een inhaalslag te maken als het op vormtekenen aankomt.

Zonnebloem, pompoen, voorjaarsbolletjes.....wie heeft er nog meer ideeën?

Kijk eens met andere ogen naar je broccoli, naar de binnenkant van een bietje of naar het hart van een tulp. ik noem maar iets.

Winterkost......

Er zijn zoveel vormen die zich lenen voor een vormtekening.

Neem nou een pompoen.....

Klas 2: Spiegelen.

Ik heb veel aandacht besteed aan het begin- en eindpunt van de lijn. Eigenlijk moet die lijn steeds op hetzelfde punt beginnen en daar zit voor sommige kinderen de moeilijkheid........

Ach, en die tweede klas bestaat uit harde werkers. De juf uit de vierde komt lesgeven ... dat vinden ze best een beetje gewichtig. Die weet immers heel precies hoe het moet ;-)

Kijk hoe prachtig ze werken. De lijnen worden steviger, de kleuren sprekend. Ik laat ze bewust nog wat experimenteren met toevoegen van rood (als ze dat willen hoor) en ik prijs ze om de mooie kleine blaadjes die ze erbij verzonnen of dat zonnetje dat op het laatst nog achter een pompoen vandaan piept.....

Ik daag je uit........

Door de jaren heen spiegel je heel wat af in klas 2.
Het is werkelijk geen kunst om van week tot week een andere spiegelvorm te bedenken voor de wekelijkse vormtekenles.
Maar in klas 2 zitten bijzondere kinderen. Kinderen die me uitdagen. Kinderen die dingen moeilijk vinden. En ik zie ze natuurlijk niet elke dag, maar maar een klein uurtje in de week.

Het is fijn dat ze zich verheugen, dat ze op de gang vragen wanneer ik weer kom.
En ik bedenk.....ik zoek.......ik wil ze blij en vrolijk maken. Uitdagen om dingen te doen die ze moeilijk vinden.....vol vertrouwen.

Vorige week was ik 'Takkenwijf' tijdens de vossenjacht die we organiseerden.
En de stok van het Takkenwijf was deze week het uitgangspunt voor de vormtekening.

We hoefden niet in de perfectie.......

'Kijk maar goed naar je tekening' zei ik. 'Maak je aan de ene kant een puntje bij de zonnebloem, dan moet er aan de andere kant natuurlijk ook één'. 

Kijk nou toch.......stralend hè?

Of je ziet een kleurige regenboog in het midden.

Je kunt je verliezen in tierlantijnen.....

......Of elk zonnepitje willen tekenen......

....Ha.....hij tekent, en hoe!! Niet langer dwars, maar vol vuur mijn hart stelend.....

Ik liet ze vrij, in kleuren, in verzinnen, in invullen.

En dan zie je dat de een goed bij de opdracht blijft en de ander zich wellicht verliest.

Dat is nuttige informatie en brengt ideeën voor een volgende keer.

Want vormtekenen heeft alles te maken met beweging.

Een vorm is eigenlijk een tot stilstand gebrachte beweging op papier.

Wat een mooi vak!

En hier dat andere 'dwarse' kind. Drie lessen niet meedoen, maar dan ineens......

Ik denk dat hij moed moest verzamelen en dat uitte in gek en mal doen.

Alles is gespiegeld, alles klopt. De uitdaging gaat nu zitten in het rustig maken van de lijnen.

Ik zie een heel jong kind....en jullie?

Spiegelen in klas 2

Och, ik zing wel met de kinderen uit mijn klas. Maar ik heb een handicap. Ik zing laag. Net als een man.......en daar heb ik last van. Ik zing voor, leer de kinderen de tekst van een lied en maak veel gebruik van mijn blokfluit. Maar zo vrolijk eindeloos met juf meezingen is het nooit.
In de vierde klas kun je zo eindeloos heerlijk canons zingen. En ik gunde  het mijn klas om eindelijk eens lekker te zingen met een juf die prachtig zingt.
En dat doet de juf van de tweede klas.

En dus ga ik elke week naar de tweede klas en komt zij in mijn klas. Leert ze de kinderen vooral liedjes met veel tekst......en zingt ze met een engelenstem met ze mee. ( En wat moest ik lachen toen de kinderen zeiden: 'Ze zingt zo hoog juf, het doet zeer aan mijn oren'.....ik weet zeker dat ze de voordelen ervan zullen ondervinden. Ik hoorde het al)

Tweede klas, vormtekenen. Leuk.

Als een kind geboren wordt is het één met de aarde. Het gaat links en rechtsom rollen en dat is de eerste denkbeeldige lijn die het overgaat.
Met het oprichten van het kind overwint het de zwaartekracht.
Als kinderen eenmaal staan en gaan lopen en ze willen iets oppakken, zakken ze door hun knieën. Het moment dat ze gaan bukken, dus hun bovenlijf voorover buigen komt pas later. Het duurt voordat ze op die manier een horizontale lijn kruisen anders gezegd.
De verticale lijn kruisen is heel iets anders. Kinderen pakken iets heel lang met twee handen aan, drinken met twee handen en al is één zijde favoriet, krijtjes worden soms nog net zo makkelijk met links als met rechts gebruikt.
Gaan ze eenmaal naar school en geeft juf ze een hand, dan zie je ook dat zij vaak hun hand aanbieden aan de zelfde kant. Juf geeft rechts, het kind links.
Het moment dat een kind 'de goede hand' geeft is ook weer zo'n moment. Zij gaan de verticale lijn over. Zij kruisen.
Dat links-rechts is belangrijk. Het heeft te maken met de hersenhelften en stelt kinderen in staat te gaan lezen en schrijven. Nog altijd kunnen jonge kinderen veel spiegelen. Een B kan zomaar een D worden (b-d) en soms zelfs een P. Ook cijfers kunnen kinderen omdraaien. Dat spiegelen moet in de eerste klas verdwijnen en links-rechts moet een plek krijgen. In de tweede klas zou dat eigenlijk 'op orde' moeten zijn. Kinderen zijn gelateraliseerd. De linker- of rechter hersenhelft is dominant geworden.
In de tweede klas gebruik je de verticale lijn in het vormtekenen. Je gaat spiegelen.Bewust spiegelen.

Nu gaan er stemmen op dat je kinderen dan een papier geeft en dat zelf met krijt in twee delen laat verdelen. 'Trek maar een mooie rechte lijn van boven naar beneden'. Kinderen die dat moeilijk vinden beginnen op die manier al met een achterstand. En dus laat ik ze het papier altijd vouwen.

De eerste keer vormtekenen in klas 2.
En dat vouwen.......dat moeten sommigen nog goed oefenen zie ik wel.
Een onbekende klas voor mij. Ik weet nog niet precies wie hulp nodig heeft en dus is zo'n eerste les best pittig. Voor mij maar ook voor sommige kinderen.
Ze zitten prima in de nabootsing en doen keurig met me mee. We maken cirkels in de lucht, ze zien het voor zich en kunnen dat ook benoemen.
Als vierde klas juf moet je weer even terug naar eenvoudig en de eerste vorm die we maken is dat ook. Een beetje rond, een beetje recht.
Ik teken de vorm aan de linker kant van de lijn, de kinderen doen dat ook en met onze vingers in de lucht ( niet één vinger, doe maar alsof je een krijtje in de hand hebt') spiegelen we de vorm. Daarna kijken we hoe die vorm dan op papier moet komen.
Ze werken hard. Ze kennen me niet zo goed en ze willen het goed doen. En dus geef ik de klas als geheel veel complimenten. De individuele kinderen help ik, Ja, ik vraag of ik iets mag voordoen en teken dan ook op hun papier.....
En zie hier het resultaat. Een vormtekenklas is het, dat zie ik nu al ;-) Een talentenklas noem ik ze.

De achtergrond laat ik wel kleuren, tussen de vorm doe ik dat zelden. Op deze manier zie je beter hoe de vorm is.....

Als juf zie ik hoe ze de vormen links en rechts nog aan elkaar plakken, hoe een nieuw kind (dat nog nooit op deze manier tekende) nog thuis moet raken in dit vak, maar vooral zie ik de ijver, de goede wil en het plezier.

Klas 3: Spiegelen in vier richtingen en meer.

In de derde klas zijn er twee onderwerpen die veel aan de orde komen. Nadat je in klas 2 vooral links-rechts gespiegeld hebt, doe je dat in de derde klas ook naar onder en naar boven.
Een tweede onderwerp is metamorfoses. Dat klinkt ingewikkeld, maar feitelijk laat je kinderen beweging tekenen. Wat gebeurt er als je een cirkel aan één kant zou induwen? En wat als je dat nog verder zou doen?

Ik schets jullie een beeld. Stel je een cirkel voor. Rood aan de buitenkant, blauw aan de binnenkant. Duw in gedachten die cirkel aan één kant in en teken wat je dan ziet. Duw verder en verder en verder...........op een gegeven moment klapt de cirkel dan om....en heb je een cirkel die rood is aan de binnenkant en blauw aan de buitenkant......
Dat, staat in het leerplan zou je met de kinderen moeten oefenen.
Nu ja, behalve dat kinderen zich concentreren op één tekening en die mooi maken (en wanneer ze zes tekeningen achter elkaar moeten maken is de eerste echt mooier dan de laatste) is dat een oefenbeweging die je zo af en toe doet, maar waar je niet een jaar mee vult. Hieronder een kladje om duidelijk te maken wat de bedoeling is.

Naast bovenstaande oefening staat veel in het teken van spiegelen naar links en rechts/onder en boven.
Nu gaan er stemmen op die zeggen dat de kinderen elke les moeten beginnen met het tekenen van het kruis waarmee ze hun papier in vieren delen. Dat is een goede oefening, maar zet kinderen die dat niet zo goed kunnen bij voorbaat al op een achterstand. En dus oefen ik die dingen wel eens, maar niet tijdens vormtekenen. Juist minder vormkrachtige kinderen moeten kunnen beginnen met rechte verdeellijnen. En dus mogen ze bij mij vouwen. En dus geef ik ze een vierkant papier. (De afgesneden stukken gebruik ik altijd voor andere opdrachten). Dat geeft precies de goede kaders waarbinnen je de oefening wilt doen.

Vandaag hebben we een blad gespiegeld. Ik doe dat voor op het bord en we bespreken de vorm. Het blad was niet helemaal recht.......het steeltje was wat krom. De ene kant van het blad was boller dan de andere kant. Hoe moet je dat nu naar beneden spiegelen? En hoe naar links? En rechts?
Eigenlijk gebruik ik weinig woorden. Ik doe en de kinderen kijken......Ze oefenen een beetje in de lucht, met hun vinger op papier en dan gaan ze aan de slag.
Ik vind het belangrijk om de vorm te maken met de kinderen erbij. Dan zien ze dat het ook bij mij wel eens mislukt........en er een moment  komt dat het dan maar zo is zoals het is. Want op een gegeven moment is dat zo. En dan maak je het gewoon zo mooi mogelijk af en kun je er nog heel tevreden over zijn. Vaak verzin ik er nog een klein detail bij wat ze mógen overnemen, maar wat niet hoeft. In dit geval zijn dat de kleine bloemetjes in het midden. Dat kwam vast omdat ik een vaasje lelietjes had gekregen dat naast het bord op de jaarfeesttafel stond.

Ik loop rond, prijs de klas, laat zo hier en daar wat werk zien en het is muisstil.

Dit noem ik altijd constructievormen. Die maak je minder uit de beweging. Je kijkt en begint, spiegelt en schaaft bij. Dit is een eenmalige tekening. Ik stel eisen aan de lijnen, die wil ik stevig zien en de achtergrond moet bijdragen aan het geheel. Het donkere lijntje aan de buitenkant is zo gegroeid. Dat hoeft niet, maar maakt je tekening wel mooi af.
En of de nerven anders mogen? Ja natuurlijk mag dat. We kijken er samen naar, kinderen zien heel goed waar het goed gelukt is en waar wellicht een foutje zit. Maar weet je, dat maakt het geheel niet minder mooi. Van veel oefenen leer je het meest!

Klas 3, vormkrachtige kinderen. Veel geoefend en veel structuur. Ik ben trots op het eindresultaat en dat zijn we dan met zijn allen.