Klas 5, free-hand geometry

Het leerplan vormtekenen staat niet vast, al zijn er wel algemene richtlijnen.

Ik zie dat ook op Pinterest, in de VS doen ze sommige dingen eerder.

In Frankrijk ook. Dat vind ik fijn.

Een vorm is een tot stilstand gekomen beweging, maar laten we vooral

beweeglijk blijven als het over vormtekenen gaat.

Het vormtekenen mondt uit in de meetkunde in klas 6 zou je kunnen zeggen.

Met Geo-driehoek en passer gaan kinderen construeren wat ze al die jaren uit de hand hebben getekend.

In klas 5 zie je op Pinterest veel 'free-hand-geometry'. Dat zie je in Nederland niet zoveel terug, maar ik heb een paar wakkere en goede vormtekenaars en geef vaak simpele opdrachten met een groots effect.

Kinderen worden er blij van, gaan diepte zien door lijngebruik en hun fantasie wordt geprikkeld omdat je door kleurgebruik totaal verschillende uitwerkingen krijgt.

Hier zo'n opdracht.

Ik heb de papieren smaller gesneden dan het geijkte tekenpapier-formaat.

Dat biedt ook uitdaging.....een ander formaat papier.

Ze mochten vouwen, maar ook een horizontale en verticaal kruisende lijn uit de hand tekenen.

We hadden eerder iets soortgelijks gedaan, maar nu was de essentie dat alle lijnen op hetzelfde horizontale punt moesten uitkomen.

En nee.....het is niet met een liniaal gedaan.

De verticale lijn is steeds in stukken verdeeld. Dus eerst een punt boven en beneden, dan dat stuk in tweeën delen. Dan de twee helften in twee delen en zo verder. 

Differentiatie?

Nou kijk.........

Foto-lijstjes.......

Naast allerlei variaties in ronde vormen, oefen je ook de rechte lijnen.
Voor veel kinderen is dat moeilijk.
Een rechte lijn maken vraagt meer van je motoriek.
Maak met je vinger op tafel maar eens een ronde vorm, alsof je op papier tekent.
Doe daarna hetzelfde met een rechte lijn. Je voelt dat het een ander appèl doet op je gewrichten.
Rechte lijnen tekenen op een papier vraagt van je ogen ook iets anders. Je hebt steun aan de lijn van het papier, of aan de hoeken maar dat betekent ook dat je èn naar je lijn èn naar de rand van het papier moet kijken. Een rechte lijn van boven naar beneden tekenen is dan weer makkelijker dan van links naar rechts. Dat betekent ook dat de opdracht makkelijker is, als je je papier mag draaien. In klas 1 mag dat. In klas 3 zou je kunnen zeggen dat dat niet mag.........hm. Ik vind dat lastig. Als een verbod op het draaien van je papier betekent dat kinderen ontevreden zijn over het eindresultaat, vind ik dat niet prettig. Ik zou daar niet een opdracht als deze voor nemen.

Een papier vol fotolijstjes zou je jaarlijks opnieuw kunnen maken. Hoe verdeel jij je papier? Welke kleuren gebruik je? Daarin is door de jaren heen veel verandering te verwachten.

Ik deed deze oefening in de eerste klas.
Foto's uit het archief zou je kunnen zeggen. 
Al die tekeningen naast elkaar geven al een prachtig behangetje (en dat is niet gek op onze stoere beton-muren) en van sommigen zou ik zo een afdruk op een t-shirt willen maken.

En pop? Die lag te slapen terwijl wij alweer aan nieuw werk begonnen waren.

Je kunt aan de resultaten goed zien hoe verschillend de kinderen kijken, hoe het met hun overzicht en motoriek staat. Hoe het ene kind al het overzicht over het hele papier heeft en het andere nog van lijn naar lijn tekent (of helemaal opgaat in de vorm, zie foto 1, tweede van de bovenste rij). Bij de een is het al een samenhangend geheel en bij de ander moet er nog veel geoefend worden. Ik neem ook altijd de leeftijd van de kinderen mee. Er zijn kinderen die al 6 zijn (of al heel snel 7 worden in klas 1) en ik heb er ook een paar die pas 6 werden in de eerste. Het leeftijdsverschil kan dus meer dan een jaar zijn en dat kun je vaak (dus niet altijd ;-)) terugzien.
Tekeningen als deze laten mij  het belang van het vak zien.

IDEE: Ik houd ervan om schilderingen en tekeningen vaker te gebruiken. (Ik heb hele jaargangen schilderingen op zolder liggen.....van drie kinderen!) Dus eerst een kleurstemming schilderen en er daarna op vormtekenen. Je kunt dan ook witte krijtjes gebruiken.

Wat ik nu leuk zou vinden is als jullie, volwassen lezers, deze oefening ook zouden doen, er een foto van maken en mij die toesturen. Plaats ik ze hieronder. Als aanvulling, want eigenlijk ben ik zoveel juf dat ik het plezier van vormtekenen aan iedereen zou willen doorgeven.

De rechte lijn.

Zingend worden de nieuwe eerste klassers welkom geheten aan het begin van het schooljaar.
Vanuit de kleuterklas lopen zij tussen een haag van kinderen door.
Op het hoofd een gouden kroon, in hun hand een zonnebloem.
Samen met hun ouders lopen ze de trap op en geven hun nieuwe juf een hand.

Welkom in de eerste klas
Wij wensen jou en elkaar
Een heel fijn jaar!

Die eerste dag in de eerste klas is natuurlijk een heel bijzondere dag.
Een van de dingen die je dan doet is: 'Het gesprek' voeren.

Je zou kunnen zeggen dat Het Gesprek het allereerste echte eerste klas-moment is.
'Waarom ben je op school?'
'Om te leren', zeggen dan alle kinderen.
En dan volgt een lange opsomming van wat de kinderen dan allemaal willen leren.
Ik weet nog dat één kind  eindeloos lang met zijn vinger in de lucht zat.
We hadden al van alles gehad en hij zei triomfantelijk : 'Wiskunde'.
Nou, daar had niemand van terug. Wiskunde.........

Na een mooie aanloop stel je dan ook de vraag:
'Wat is er allemaal recht in de wereld'.
Het raam, mijn tafel, het schoolbord, een hijskraan, een bloemstengel (er staan immers 20 zonnebloemen op een grote vaas!)
Het officiële moment breekt dan aan.
'Wie zou er een mooie rechte lijn op het bord kunnen tekenen?'
En dat gebeurt dan. Één voor één en in doodse stilte. Een rechte lijn, van boven naar beneden.
Bij elke lijn komt een naam te staan en aan het eind van de dag komen de ouders in de klas om al die lijnen te bewonderen.....
Hoe lang zal dit alles duren? Een uurtje? De dag duurt lang en er wordt ook nog veel gespeeld en getekend.
Effectieve leertijd heet dat. Iedereen luistert en iedereen let op.......Soms is 10 minuten effectieve leertijd al voldoende......kun je het een hele ochtend mee doen.

De rechte lijn.
Een heel jaar lang zal die lijn terugkomen. In het schrijven, in het tekenen en ook in het vormtekenen.