Over bolletjes, spiegelen in klas 2

De natuur geeft talloze thema's voor mooie spiegelopdrachten.

Pompoenen in de herfst, sneeuwkristallen in de winter en nu de bolletjes die hun groen al boven de grond laten uitpiepen.

Het is geen ingewikkelde opdracht en hoewel de foto's niet van de allerbeste kwaliteit zijn, kun je wel zien hoe de opbouw is.

De binnenste schil van de bol, wordt het buitenste bloemblad. Dat vraagt wakkerheid van de kinderen , maar geeft ook groot plezier.

Hoe precies en nauwkeurig dit kind ook werkte......zie je dat binnen hier binnen blijft? En buiten blijft buiten.....
Er is zo nauwkeurig gewerkt dat er niet eens tijd overbleef voor de bloemen en de achtergrond. En dus hebben we het er even over, maar prijs ik de nauwkeurigheid.

Wanneer het grote werk gedaan is, mogen ze hun bolletje tot bloei laten komen, als ze dat willen.

De achtergrond mag gekleurd worden.

Dit is een vorm die je ook zou kunnen lopen in de zaal.

Twee aan twee lopen de kinderen de vorm, beginnend bij de buitenste schil, die de binnenste blaadjes worden. 

De laatste twee maken in het begin een kleine boog, maar lopen op het laatst het meest naar buiten.

Vormtekeningen lopen is voor een vakleerkracht ingewikkeld (nou ja dat vind ik dan)

Je moet naar de zaal, wilt daar een korte duidelijke les geven......

voor de meest beweeglijke kinderen is dat een grote uitdaging.

Niet wegfladderen en erbij blijven.

Hoe verschillend kun je denken over vormtekenen.

Wanneer ik het boek van P eter G iesen bekijk, zie ik de meest ingewikkelde spiegelvormen.

Allemaal lijnen die elkaar kruisen, veel krullen en hoeken.

Persoonlijk zie ik  het een tweede klas niet doen, hoewel je het als extra uitdaging voor de vormteken-slimme kinderen zou kunnen gebruiken.

Het vak vormtekenen ligt niet vast. Er zijn geen vaststaande wetten en regels. Er is een leerplan en daarmee kun je goed uit de voeten. Spiegelen doe je vanaf de tweede klas omdat het te maken heeft met het Lateraliseren van de kinderen. Links/rechts moet nu echt een vaste plek krijgen. Dat is van belang voor het goed kunnen leren. De EU moet niet langer UE kunnen zijn. De 'd'  niet langer de 'b'. Een goede lateralisatie is van belang voor een duidelijke taakverdeling in het hoofd.

Naast het spiegelen kun je ook steeds weer teruggrijpen op de oervormen als cirkel, vierkant, driehoek, lemniscaat of spiraal. Oog-hand-coördinatie, waarnemen, kleurgevoel ontwikkelen, denken....

Het zou een prachtig vak zijn op  elke school en daar heb ik vaak over nagedacht.

Kinderen uit het reguliere onderwijs die pas later bij ons op school komen hebben over het algemeen echt een inhaalslag te maken als het op vormtekenen aankomt.

Zonnebloem, pompoen, voorjaarsbolletjes.....wie heeft er nog meer ideeën?

Kijk eens met andere ogen naar je broccoli, naar de binnenkant van een bietje of naar het hart van een tulp. ik noem maar iets.

Winterkost......

Er zijn zoveel vormen die zich lenen voor een vormtekening.

Neem nou een pompoen.....

Klas 2: Spiegelen.

Ik heb veel aandacht besteed aan het begin- en eindpunt van de lijn. Eigenlijk moet die lijn steeds op hetzelfde punt beginnen en daar zit voor sommige kinderen de moeilijkheid........

Ach, en die tweede klas bestaat uit harde werkers. De juf uit de vierde komt lesgeven ... dat vinden ze best een beetje gewichtig. Die weet immers heel precies hoe het moet ;-)

Kijk hoe prachtig ze werken. De lijnen worden steviger, de kleuren sprekend. Ik laat ze bewust nog wat experimenteren met toevoegen van rood (als ze dat willen hoor) en ik prijs ze om de mooie kleine blaadjes die ze erbij verzonnen of dat zonnetje dat op het laatst nog achter een pompoen vandaan piept.....

Ik daag je uit........

Door de jaren heen spiegel je heel wat af in klas 2.
Het is werkelijk geen kunst om van week tot week een andere spiegelvorm te bedenken voor de wekelijkse vormtekenles.
Maar in klas 2 zitten bijzondere kinderen. Kinderen die me uitdagen. Kinderen die dingen moeilijk vinden. En ik zie ze natuurlijk niet elke dag, maar maar een klein uurtje in de week.

Het is fijn dat ze zich verheugen, dat ze op de gang vragen wanneer ik weer kom.
En ik bedenk.....ik zoek.......ik wil ze blij en vrolijk maken. Uitdagen om dingen te doen die ze moeilijk vinden.....vol vertrouwen.

Vorige week was ik 'Takkenwijf' tijdens de vossenjacht die we organiseerden.
En de stok van het Takkenwijf was deze week het uitgangspunt voor de vormtekening.

We hoefden niet in de perfectie.......

'Kijk maar goed naar je tekening' zei ik. 'Maak je aan de ene kant een puntje bij de zonnebloem, dan moet er aan de andere kant natuurlijk ook één'. 

Kijk nou toch.......stralend hè?

Of je ziet een kleurige regenboog in het midden.

Je kunt je verliezen in tierlantijnen.....

......Of elk zonnepitje willen tekenen......

....Ha.....hij tekent, en hoe!! Niet langer dwars, maar vol vuur mijn hart stelend.....

Ik liet ze vrij, in kleuren, in verzinnen, in invullen.

En dan zie je dat de een goed bij de opdracht blijft en de ander zich wellicht verliest.

Dat is nuttige informatie en brengt ideeën voor een volgende keer.

Want vormtekenen heeft alles te maken met beweging.

Een vorm is eigenlijk een tot stilstand gebrachte beweging op papier.

Wat een mooi vak!

En hier dat andere 'dwarse' kind. Drie lessen niet meedoen, maar dan ineens......

Ik denk dat hij moed moest verzamelen en dat uitte in gek en mal doen.

Alles is gespiegeld, alles klopt. De uitdaging gaat nu zitten in het rustig maken van de lijnen.

Ik zie een heel jong kind....en jullie?

CIRKELS.....klas 2 en klas 4. Dezelfde opdracht.

De oervormen oefen je in alle klassen. Een mooie cirkel tekenen is niet eenvoudig en goed kijken en vol vertrouwen tekenen kan niet genoeg geoefend worden.

Ik moet altijd denken aan het verhaal van de stenen in de glazen pot als ik deze opdracht doe. Dat verhaal vertel ik de kinderen om de opdracht duidelijk te maken.

Hoe een wijs man voor een klas leerlingen stond en een glazen pot liet zien. Hij schikte daar dikke stenen in en toen hij het hele glas had gevuld vroeg hij zijn leerlingen:' Is het glas nu vol?' Dat beaamden ze allemaal. Onder zijn tafel pakte hij een pot met kleine kiezels. Hij gooide die ook in de pot en de kiezels vulden de kleine ruimtes tussen de grote stenen. 'Is het glas dan nu vol?' Weer antwoordden de leerlingen met een volmondig 'JA'.  Toen nam hij een schaal zand en schudde ook die leeg boven het glas. Tussen alle stenen vulde het zand de overige kleine ruimtes.......Dit verhaal heb ik gebruikt toen ik deze les in klas 2 en klas 4 gaf. Het kan ook zonder. Van belang is wel dat ze van groot naar klein werken.
Het verhaal gaat nog verder, maar de clou vind ik niet het sterkste punt. Het wordt vaak gebruikt tijdens coachingstrajecten, google er maar eens op.....

De kinderen beginnen met een grote cirkel. Je zou ze een vierkant papier kunnen geven (dat deed ik in klas 2), omdat het dan eenvoudiger is een cirkel te maken.Als die cirkel helemaal af is (dus rond en rond en steeds maar weer) vertel je het verhaal van de glazen pot en laat je de cirkel vullen met grote cirkels. Je vertelt erbij dat elke cirkel net zo mooi rond moet worden als de buitencirkel en ze goed moeten kijken naar de verdeling.En.....ze mogen elkaar niet raken.
Dan begint je observatie. Het ene kind tekent lukraak cirkels, het andere kan maar niet loskomen van de rand en plakt in eerste instantie alle cirkels aan de kant. Een ander twijfelt........begint groot maar wordt al snel kleiner, bang dat er niet genoeg in de cirkel past.
De achtergrond mag gekleurd. Misschien zelfs wel met een mooie regenboogrand......
De beweging is belangrijk in deze opdracht. Door steeds die grote cirkel opnieuw te maken kun je een beetje sleutelen aan de vorm.

Uit klas 2:

Stevigheid en ook humor. Zie je die hele kleine cirkels aan de linker
kant? Ze moest er zelf om lachen. 'Dat is het zand juf!'

Een heerlijke opdracht voor kinderen die veel moeilijk vinden.

Hier zie je goed hoe de eerste lijn misschien niet helemaal goed was,
maar de vorm prachtig gecorrigeerd is. Volledig in de beweging.

Een nieuw kind in de klas. De beweging komt, ik zie het.

Dit noem ik beweegopdrachten. De cirkel wordt keer op keer overgetrokken. De kinderen blijven in de cirkelbeweging en daar genieten ze van. Ook in klas 4. Kijk maar. Omdat dit mijn eigen klas is, had ik meer tijd het proces te fotograferen, ze zijn die juf met haar toestel inmiddels ook wel een beetje gewend. In de andere klas moest ik het proces nog veel meer begeleiden.

Eerst de grootste cirkels.......

Ook hier zie je hoe de cirkel geperfectioneerd is.

Dit kind mag de ruimte nog best meer vullen......en dat klopt ook in zijn
dagelijkse aanwezigheid.

Een ander vult de ruimte geheel......

Vormtekenen vraagt om beweging. Beweging die tot stilstand komt. Het is oefening die kunst baart, dat zie je naar mijn idee prachtig. Klas 2 en klas 4......wat een groei.

Aanvullende ideeën.
- Je zou in de cirkels nieuwe cirkels kunnen laten tekenen. Er zijn kinderen die dan niet meer kunnen stoppen....
- Je zou de cirkels een volgende les kunnen laten inkleuren met waterverf of ecoline. (zulke opdrachten doe ik meestal niet klassikaal, maar aan een werktafel waar een aantal kinderen tegelijk aan het werk zijn.)
- Met ecoline gekleurd kun je de tekening van een laagje (sla)olie voorzien en er lantarens van maken.(Dan moet je geen vierkante vellen, maar originele tekenvellen voor gebruiken en slechts één of twee oude penselen gebruiken ;-))

Spiegelen in klas 2

Och, ik zing wel met de kinderen uit mijn klas. Maar ik heb een handicap. Ik zing laag. Net als een man.......en daar heb ik last van. Ik zing voor, leer de kinderen de tekst van een lied en maak veel gebruik van mijn blokfluit. Maar zo vrolijk eindeloos met juf meezingen is het nooit.
In de vierde klas kun je zo eindeloos heerlijk canons zingen. En ik gunde  het mijn klas om eindelijk eens lekker te zingen met een juf die prachtig zingt.
En dat doet de juf van de tweede klas.

En dus ga ik elke week naar de tweede klas en komt zij in mijn klas. Leert ze de kinderen vooral liedjes met veel tekst......en zingt ze met een engelenstem met ze mee. ( En wat moest ik lachen toen de kinderen zeiden: 'Ze zingt zo hoog juf, het doet zeer aan mijn oren'.....ik weet zeker dat ze de voordelen ervan zullen ondervinden. Ik hoorde het al)

Tweede klas, vormtekenen. Leuk.

Als een kind geboren wordt is het één met de aarde. Het gaat links en rechtsom rollen en dat is de eerste denkbeeldige lijn die het overgaat.
Met het oprichten van het kind overwint het de zwaartekracht.
Als kinderen eenmaal staan en gaan lopen en ze willen iets oppakken, zakken ze door hun knieën. Het moment dat ze gaan bukken, dus hun bovenlijf voorover buigen komt pas later. Het duurt voordat ze op die manier een horizontale lijn kruisen anders gezegd.
De verticale lijn kruisen is heel iets anders. Kinderen pakken iets heel lang met twee handen aan, drinken met twee handen en al is één zijde favoriet, krijtjes worden soms nog net zo makkelijk met links als met rechts gebruikt.
Gaan ze eenmaal naar school en geeft juf ze een hand, dan zie je ook dat zij vaak hun hand aanbieden aan de zelfde kant. Juf geeft rechts, het kind links.
Het moment dat een kind 'de goede hand' geeft is ook weer zo'n moment. Zij gaan de verticale lijn over. Zij kruisen.
Dat links-rechts is belangrijk. Het heeft te maken met de hersenhelften en stelt kinderen in staat te gaan lezen en schrijven. Nog altijd kunnen jonge kinderen veel spiegelen. Een B kan zomaar een D worden (b-d) en soms zelfs een P. Ook cijfers kunnen kinderen omdraaien. Dat spiegelen moet in de eerste klas verdwijnen en links-rechts moet een plek krijgen. In de tweede klas zou dat eigenlijk 'op orde' moeten zijn. Kinderen zijn gelateraliseerd. De linker- of rechter hersenhelft is dominant geworden.
In de tweede klas gebruik je de verticale lijn in het vormtekenen. Je gaat spiegelen.Bewust spiegelen.

Nu gaan er stemmen op dat je kinderen dan een papier geeft en dat zelf met krijt in twee delen laat verdelen. 'Trek maar een mooie rechte lijn van boven naar beneden'. Kinderen die dat moeilijk vinden beginnen op die manier al met een achterstand. En dus laat ik ze het papier altijd vouwen.

De eerste keer vormtekenen in klas 2.
En dat vouwen.......dat moeten sommigen nog goed oefenen zie ik wel.
Een onbekende klas voor mij. Ik weet nog niet precies wie hulp nodig heeft en dus is zo'n eerste les best pittig. Voor mij maar ook voor sommige kinderen.
Ze zitten prima in de nabootsing en doen keurig met me mee. We maken cirkels in de lucht, ze zien het voor zich en kunnen dat ook benoemen.
Als vierde klas juf moet je weer even terug naar eenvoudig en de eerste vorm die we maken is dat ook. Een beetje rond, een beetje recht.
Ik teken de vorm aan de linker kant van de lijn, de kinderen doen dat ook en met onze vingers in de lucht ( niet één vinger, doe maar alsof je een krijtje in de hand hebt') spiegelen we de vorm. Daarna kijken we hoe die vorm dan op papier moet komen.
Ze werken hard. Ze kennen me niet zo goed en ze willen het goed doen. En dus geef ik de klas als geheel veel complimenten. De individuele kinderen help ik, Ja, ik vraag of ik iets mag voordoen en teken dan ook op hun papier.....
En zie hier het resultaat. Een vormtekenklas is het, dat zie ik nu al ;-) Een talentenklas noem ik ze.

De achtergrond laat ik wel kleuren, tussen de vorm doe ik dat zelden. Op deze manier zie je beter hoe de vorm is.....

Als juf zie ik hoe ze de vormen links en rechts nog aan elkaar plakken, hoe een nieuw kind (dat nog nooit op deze manier tekende) nog thuis moet raken in dit vak, maar vooral zie ik de ijver, de goede wil en het plezier.