Lekker rechtlijnig, klas 4

Sommige kinderen vinden het heerlijk rechte en evenwijdige lijnen te tekenen en ze zijn daar ook goed in.

De opbouw is vanuit het midden.

Terwijl we aan het werk zijn zegt een kind: 'Juf, deze vorm zou je ook rond kunnen laten worden'. 

Eigenlijk hebben we dat wel eens gedaan, maar het is een mooie opdracht voor na de vakantie.

Een vrije tekenles waarin iedereen een variatie op deze vorm mag maken.

Maar nu eerst deze.......

En dat kunnen ze!

What's the point?

Over vormtekenen in klas 4.

In de vierde klas leren de kinderen vormen te vlechten. De lijnen gaan wisselend onder-boven.
De vormen worden steeds ingewikkelder en je kunt deze op twee manieren presenteren.

Je kunt, samen met de kinderen een vorm analyseren. Welke lijnen zouden je kunnen helpen om tot de juiste vorm te komen? Kun je van punt naar punt werken? Welke punten zou je dan moeten zetten?

Je kunt ook punten aangeven en vanuit de beweging om die punten heen de vorm tot stand laten komen.

Voor beiden is iets te zeggen, ik zou ze afwisselen. Daarmee kom je ook tegemoet aan de verschillende typen kinderen.
Voor sommige kinderen is het fijn om in de ruimte te bewegen en zo de vorm in je lijf te voelen. Voor anderen is een analytische benadering fijner omdat ze dan makkelijker 'grip' krijgen op de vorm.

Deze vorm is afgelopen week gemaakt.
De kinderen kennen de vijfster. Ze weten precies waar de punten moeten komen.

We beginnen met een cirkel, zetten daarbuiten de punten van de vijfster en bespreken of het handig is om nog een hulplijn te hebben......een kleine cirkel in het midden lijkt handig. En dat doen we.

Gaandeweg het tekenen kun je altijd lijnen bijwerken en soms blijf je dat een beetje zien. Dat is niet erg....
Bij een vorm als deze moet het vlechten extra aandacht krijgen, maar zelf als er ergens een foutje zit, kun je nog blij zijn met het resultaat.

Dus met een cirkel, de punten van de vijfster daarbuiten en een kleinere cirkel in het midden komen we tot deze vorm:

Een leuk idee: gemaakt door ouder en kind.

Een ouderavond begin ik graag met een 'doe-activiteit'.
De ene keer is dat schilderen, de andere keer tekenen.

Afgelopen dinsdagavond liet ik de ouders schilderen. Het was een vrij vast omlijnde opdracht.
Zij schilderden zodat hun kinderen daarop een vormtekening konden maken, het liefst met een stevig middelpunt en beginnend met een primaire kleur. Ik deed het ook al eens met een landschap waarin de kinderen een molen konden tekenen. De kinderen ervaren die schilderingen als een geschenk en willen daar maar wat graag op tekenen.

Zie hier de resultaten.
Geloof me, de kinderen waren blij met de schildering die zij kregen.
Van belang is, dat er ook schilderingen zijn voor de kinderen wiens ouders niet aanwezig waren.
Goed organiseren is dus van belang.

CIRKELS.....klas 2 en klas 4. Dezelfde opdracht.

De oervormen oefen je in alle klassen. Een mooie cirkel tekenen is niet eenvoudig en goed kijken en vol vertrouwen tekenen kan niet genoeg geoefend worden.

Ik moet altijd denken aan het verhaal van de stenen in de glazen pot als ik deze opdracht doe. Dat verhaal vertel ik de kinderen om de opdracht duidelijk te maken.

Hoe een wijs man voor een klas leerlingen stond en een glazen pot liet zien. Hij schikte daar dikke stenen in en toen hij het hele glas had gevuld vroeg hij zijn leerlingen:' Is het glas nu vol?' Dat beaamden ze allemaal. Onder zijn tafel pakte hij een pot met kleine kiezels. Hij gooide die ook in de pot en de kiezels vulden de kleine ruimtes tussen de grote stenen. 'Is het glas dan nu vol?' Weer antwoordden de leerlingen met een volmondig 'JA'.  Toen nam hij een schaal zand en schudde ook die leeg boven het glas. Tussen alle stenen vulde het zand de overige kleine ruimtes.......Dit verhaal heb ik gebruikt toen ik deze les in klas 2 en klas 4 gaf. Het kan ook zonder. Van belang is wel dat ze van groot naar klein werken.
Het verhaal gaat nog verder, maar de clou vind ik niet het sterkste punt. Het wordt vaak gebruikt tijdens coachingstrajecten, google er maar eens op.....

De kinderen beginnen met een grote cirkel. Je zou ze een vierkant papier kunnen geven (dat deed ik in klas 2), omdat het dan eenvoudiger is een cirkel te maken.Als die cirkel helemaal af is (dus rond en rond en steeds maar weer) vertel je het verhaal van de glazen pot en laat je de cirkel vullen met grote cirkels. Je vertelt erbij dat elke cirkel net zo mooi rond moet worden als de buitencirkel en ze goed moeten kijken naar de verdeling.En.....ze mogen elkaar niet raken.
Dan begint je observatie. Het ene kind tekent lukraak cirkels, het andere kan maar niet loskomen van de rand en plakt in eerste instantie alle cirkels aan de kant. Een ander twijfelt........begint groot maar wordt al snel kleiner, bang dat er niet genoeg in de cirkel past.
De achtergrond mag gekleurd. Misschien zelfs wel met een mooie regenboogrand......
De beweging is belangrijk in deze opdracht. Door steeds die grote cirkel opnieuw te maken kun je een beetje sleutelen aan de vorm.

Uit klas 2:

Stevigheid en ook humor. Zie je die hele kleine cirkels aan de linker
kant? Ze moest er zelf om lachen. 'Dat is het zand juf!'

Een heerlijke opdracht voor kinderen die veel moeilijk vinden.

Hier zie je goed hoe de eerste lijn misschien niet helemaal goed was,
maar de vorm prachtig gecorrigeerd is. Volledig in de beweging.

Een nieuw kind in de klas. De beweging komt, ik zie het.

Dit noem ik beweegopdrachten. De cirkel wordt keer op keer overgetrokken. De kinderen blijven in de cirkelbeweging en daar genieten ze van. Ook in klas 4. Kijk maar. Omdat dit mijn eigen klas is, had ik meer tijd het proces te fotograferen, ze zijn die juf met haar toestel inmiddels ook wel een beetje gewend. In de andere klas moest ik het proces nog veel meer begeleiden.

Eerst de grootste cirkels.......

Ook hier zie je hoe de cirkel geperfectioneerd is.

Dit kind mag de ruimte nog best meer vullen......en dat klopt ook in zijn
dagelijkse aanwezigheid.

Een ander vult de ruimte geheel......

Vormtekenen vraagt om beweging. Beweging die tot stilstand komt. Het is oefening die kunst baart, dat zie je naar mijn idee prachtig. Klas 2 en klas 4......wat een groei.

Aanvullende ideeën.
- Je zou in de cirkels nieuwe cirkels kunnen laten tekenen. Er zijn kinderen die dan niet meer kunnen stoppen....
- Je zou de cirkels een volgende les kunnen laten inkleuren met waterverf of ecoline. (zulke opdrachten doe ik meestal niet klassikaal, maar aan een werktafel waar een aantal kinderen tegelijk aan het werk zijn.)
- Met ecoline gekleurd kun je de tekening van een laagje (sla)olie voorzien en er lantarens van maken.(Dan moet je geen vierkante vellen, maar originele tekenvellen voor gebruiken en slechts één of twee oude penselen gebruiken ;-))

Klas4. Een schilder-vormteken-combi.

De kinderen en hun Filia......
Inmiddels zijn er twee dozen gevallen en zijn er al wat krijtje gebroken. Met grote schrikogen komen ze dat vertellen. Het is niet anders........

Vorige week vroegen ze wat ze eigenlijk met hun witte krijtje konden en ik opperde dat op gekleurd papier juist dat wit heel goed van pas komt.
En dus hebben we afgelopen vrijdag geschilderd. Eigenlijk een beetje de vorm die we deze week dan zouden gebruiken voor het vormtekenen.

De kinderen mochten hun papier opzetten in één kleur (de twee gelen, de twee roden of de twee blauwen) Daarna kozen ze een andere kleur en die gebruikten ze voor het grof opzetten van de vorm. Ik deed het met krijt mee op het schoolbord.

Met opzet laat ik ook een aantal uitgelopen resultaten zien. Die zijn erg nat geschilderd, maar voor de vorm die we vandaag maakten, maakt dat niet uit. Dat maakt het zelfs wel bijzonder.

De vorm kwam op het bord en de kinderen moesten eerst goed kijken hoe ze die nu op hun papier zouden gaan maken. Het kon best zijn dat je niet helemaal binnen de kleuren zou blijven, dat gaf niets.

Ze gingen aan het werk en eigenlijk hoefde ik niet zoveel te doen.

Zo hier en daar helpen met vlechten ('Juf, ik heb een foutje en kan het niet vinden!')

'Juf, mijn vierkant wordt een dropje'......Maar het klopt wel.

'Juf, ik krijg 'm er niet helemaal op'. Kunstig vond ik dat......

De resultaten zijn prachtig. Een aantal kinderen heeft een tweede rand met wit gemaakt, maar dat deed lang niet iedereen. 

Een leuke opdracht om vaker te herhalen......

'Juf, mijn onder-boven klopt niet helemaal'. Wat goed dat je dat zelf ziet, daar leer je het meest van.

Zijn tekening leek wel licht te geven. Prachtige kleuren!

Vierde klas.

In de vierde klas wordt alles anders.
Het jaar is begonnen en de kinderen voelen zich nu ook echt 'groot'. Ik tracht wat ingesleten gewoontes te veranderen door te zeggen: 'Dat kan nu niet meer hoor, jullie zijn nu echt een vierde klas'. Dat kan ik onmogelijk het hele jaar volhouden, maar de eerste weken voelen zij zelf ook dat een opdracht niet over drie dagen uitgesmeerd kan worden, dat er tussen twee lessen in tempo gemaakt moet worden met opruimen en dat er tijdens de periode serieus gewerkt moet worden, al is het knippen en plakken.

De kinderen hebben nieuwe krijtjes gekregen. Dat gaat zo bij ons in de vierde klas. Dan krijgen ze een doos Filia-krijt. Harde olie-pastels.
Ik zie heus de meerwaarde voor de periode-schriften, maar voor het vormtekenen vind ik het nog wat 'ieletjes'. Ze zijn echter zo verliefd op die nieuwe krijtjes, dat ik het ze niet kan aandoen om gewoon met de oude Stockmar-staafjes te tekenen.
De krijtjes breken snel, je moet ze zeker niet laten vallen en daarom staan ze, met naam erop, in een doos voor in de klas.
Ik ben niet zo blij met de grip die ze op die krijtjes hebben, ik vind ze klein en als ze gebroken zijn al helemaal.Er zijn wel verlengstukjes te koop, maar dan zouden ze de hele les bezig zijn de kleurtjes te verwisselen. Wat een gedoe. Ik begrijp natuurlijk wel heel goed hoe heerlijk het is, zo'n doos vol regenboogkleuren en voor het kleuren van de achtergrond zijn ze ideaal.

Om goed te vlechten moet je enorm wakker zijn. De basisvormen die we zo in het begin van de vierde gebruiken zijn eigenlijk allemaal wel bekend. Vierkant, cirkel en lemniscaat.....maar de aandacht moet ook gaan naar het vlechten. Boven, onder, boven onder ........Eerst nog met ruimte op de kruispunten, maar langzaam komen de lijnen echt bij elkaar.








Ik loop rond, help zo hier en daar en kijk kritisch of het vlechten goed gelukt is. De kinderen werken gedreven en geconcentreerd. Sommigen kunnen het al heel goed, anderen vergissen zich.
Dat zegt ook wel iets over de kinderen. Juist dat vormtekenen werkt enorm wekkend. Wie niet wakker is, vergist zich. Fijn dat het niet meteen perfect hoeft te zijn. We oefenen een heel jaar!

Een uitstapje naar klas 4

Na een heel jaar spiegelen, oefenen van lopende  vormen (handschrift-verbetering) en oervormen zijn wij aan het einde van de derde klas gekomen.

We zijn aan het evalueren en ook aan het vooruit kijken.
In de eerste klas was het eerste woord dat de kinderen schreven 'IK' en daar tekenden ze een zelfportret bij.
Nu hebben we op ons handgeschept papier een gedicht geschreven met als titel 'IK'. Een elfje....
Op mijn andere blog schrijf ik daar over. (klik HIER)









Gisteren hebben we alvast vooruit gekeken naar de vierde klas.
In de vierde klas ga je allerlei vormen in elkaar vlechten en we hebben het alvast geprobeerd......en dat ging eigenlijk best goed.
Natuurlijk beginnen we eenvoudig, maar langzamerhand zullen de vormen steeds ingewikkelder worden.
Ik maak jullie deelgenoot van dit eerste probeersel.
Je zet de vorm op in een lichte kleur en wanneer je tevreden bent met de basis ga je de lijnen in elkaar vlechten. Dat vraagt heel wat concentratie. Elke lijn gaat beurtelings onder-boven-onder de lijn die hij tegenkomt op zijn weg. Die concentratie is echt nodig, want je kunt je maar zo vergissen.
Sommige kinderen vonden het moeilijk, anderen deden het als vanzelf en wat waren ze trots. Nu al, in de derde....vierde klas werk.

 De allereerste keer, boven-onder-boven-onder......

Het is ook fijn om alvast te weten wat voor nieuws je te wachten staat straks in de vierde klas......